Rynek energii elektrycznej

Rynek Dnia Następnego i Bieżącego

Na Rynku Dnia Następnego i Bieżącego (RDNiB) dla energii elektrycznej, prowadzonego przez TGE, dokonywany jest zakup i sprzedaż energii elektrycznej w krótkiej perspektywie czasowej (rynek spot).

Rynek Dnia Następnego (RDN) funkcjonuje od czerwca 2000 r. i jest fizycznym rynkiem spot dla energii elektrycznej. RDN na TGE składa się z 24-godzinnych rynków, na których notowane są instrumenty godzinowe. Dodatkowo na rynku RDN notowane są 3 instrumenty blokowe (BASE – kontrakt z dostawą
1 MWh w każdej godzinie doby; PEAK – kontrakt z dostawą 1 MWh energii w każdej godzinie szczytu 7:00 -22:00; OFFPEAK – instrumenty z dostawą 1 MWh energii w godzinach 0:00-7:00 i 22:00-24:00. Obrót na RDN prowadzony jest na dwa dni przed oraz w dniu poprzedzającym dzień dostawy energii elektrycznej.

Rynek Dnia Bieżącego (RDB) umożliwia korygowanie pozycji kontraktowych przez Członków Giełdy na dzień przed i w trakcie doby, w której realizowane są dostawy energii. Obrót na RDB prowadzony jest w dniu poprzedzającym dzień dostawy oraz w dniu dostawy.

W 2013 r. na RDNiB TGE działało 45 aktywnych uczestników obrotu, wobec 47 w 2012 r. Obroty w 2013 roku na tym rynku wyniosły 22,3 TWh, czyli o 16,4% więcej niż w 2012 r.

W ramach poee RE GPW działającego do marca 2013 r. organizowany był także obrót w transakcjach spot na Rynku Dobowo-Godzinowym Energii Elektrycznej (REK GPW). Wolumen obrotu na tym rynku wyniósł
418,6 GWh. Łączne obroty energią elektryczną w transakcjach spot na rynkach Grupy GPW (RDNiB – TGE oraz REK GPW) wyniosły w 2013 r. 22,7 TWh, co w porównaniu z 2012 r. oznacza wzrost o 6,2%.

Wolumen obrotów energią elektryczną w transakcjach spot (TWh)

Rynek Terminowy Towarowy dla energii elektrycznej

Rynek Terminowy Towarowy (RTT) w zakresie instrumentów terminowych na energię elektryczną funkcjonuje od listopada 2008 r. w ramach TGE i umożliwia zawieranie transakcji standardowymi produktami terminowymi na dostawę jednakowej ilości energii elektrycznej w każdej godzinie wykonania kontraktu. Kontrakty mogą być realizowane w okresie tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym i rocznym. Na RTT notowane są kontrakty typu: BASE z całodobowym okresem wykonania, BASE5 z całodobowym okresem wykonania w dni robocze, PEAK7 z dostawą w godzinach od 7:00 do 22:00, PEAK5 z dostawą w godzinach od 7:00 do 22:00 w dni robocze oraz OFFPEAK z dostawą w godzinach od 0:00 do 7:00 i od 22:00 do 24:00 w dni robocze oraz od 0:00 do 24:00 w dni wolne od pracy.

W 2013 r. na RTT działało 39 aktywnych uczestników obrotu. Obroty instrumentami terminowymi na energię elektryczną wyniosły 154,3 TWh i były wyższe o 36,7% w porównaniu z rokiem 2012.

Rynek Praw Majątkowych

Od grudnia 2005 r. na TGE SA funkcjonuje Rynek Praw Majątkowych (RPM) do świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w odnawialnych źródłach energii (PMOZE i PMOZE_A). Jest on podstawą stworzonego w Polsce systemu wsparcia producentów energii z odnawialnych źródeł energii.

W ramach RPM w obrocie znajdują się także prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej w wysokosprawnej kogeneracji (PMGM, PMEC i PMMET), prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia biogazu (PMBG) oraz od 4 listopada 2013 r. prawa majątkowe wynikające ze świadectw efektywności energetycznej - PMEF (tzw. białe certyfikaty).

Rynek Praw Majątkowych pozwala wytwórcom energii elektrycznej z OZE, kogeneracji, biogazu oraz podmiotom, które uzyskały świadectwa efektywności energetycznej sprzedać swoje prawa majątkowe,
a przedsiębiorcom energetycznym zobowiązanym do uiszczenia tzw. opłaty zastępczej lub do umorzenia świadectw pochodzenia, na które opiewają te prawa, wywiązać się z nałożonego na nich obowiązku.

Na RPM w 2013 r. i 2012 r. działało 42 aktywnych uczestników obrotu. W 2013 r. wolumen obrotu na RPM wyniósł 39,3 TWh i w porównaniu z rokiem 2012 był niższy o 37%. Na spadek całkowitego wolumenu obrotu prawami majątkowymi wpływ miało wygaśniecie z końcem marca 2013 r. ustawowego wsparcia dla producentów energii z wysokosprawnej kogenernacji (instrumenty PMEC i PMGM).

Wolumen obrotów prawami majątkowymi do świadectw pochodzenie na TGE (TWh)

Giełda gazu

RDNg dla gazu ziemnego

31 grudnia 2012 r. TGE SA uruchomiła rynek spot dla gazu ziemnego i rozpoczęła notowania na Rynku Dnia Następnego gazu (RDNg). W ramach RDNg notowane są kontrakty z dostawą w dniu następnym przez 24 godziny o jednakowej ilości dostawy gazu w każdej godzinie. Na RDNg w 2013 r. działało 10 aktywnych uczestników obrotu (w tym 3 domy maklerskie i 7 przedsiębiorstw energetycznych).

Łączny wolumen obrót gazem ziemnym wyniósł w  2013 r. 424,7 GWh. Na RDNg zawarto 1 456 transakcji. Roczny kurs, liczony jako średnia ważona wolumenem ze wszystkich transakcji zawartych na Rynku Dnia Następnego gazu, wyniósł 116,74 PLN/MWh.

Rynek Terminowy Towarowy dla gazu ziemnego

Od 20 grudnia 2012 r. TGE w ramach funkcjonującego Rynku Terminowego Towarowego prowadzi obrót kontraktami terminowymi typu futures z fizyczną dostawą gazu ziemnego. Daje on możliwość zawierania transakcji standardowymi produktami terminowymi na dostawę gazu ziemnego w stałej ilości w godzinach realizacji na okresy miesięczne, kwartalne i roczne. W obrocie znajdują się kontrakty z dostawą gazu przez 24 godziny na dobę.

Na RTT w zakresie instrumentów terminowych na gaz w 2013 r. działało 11 aktywnych uczestników obrotu (3 domy maklerskie i 8 przedsiębiorstw energetycznych). Wolumen obrotu gazem ziemnym osiągnął poziom 1,97 TWh, a liczba transakcji wyniosła 134.

Najbardziej płynnym kontraktem w 2013 roku był kontrakt roczny w dostawie pasmowej na 2014 rok. Wolumen obrotu na kontrakcie GAS_BASE_Y-14 wyniósł 1 TWh. Stanowi to 51,20 proc. łącznego wolumenu na parkiecie RTT w roku 2013. Roczna średnioważona wolumenem cena transakcyjna dla kontraktu typu GAS_BASE_Y-14 dla wszystkich transakcji wyniosła 114,54 PLN/MWh.

Wolumen obrotu na kontraktach w dostawie miesięcznej GAS_BASE_M łącznie wyniósł 916 774 MWh, co stanowiło 46,58 proc. łącznego wolumenu. Roczna średnioważona wolumenem cena transakcyjna dla kontraktu typu GAS_BASE_M dla wszystkich transakcji wyniosła 116,45 PLN/MWh.